| |
Welkom bij de
Batavus Bromfiets Club!


Klik hieronder voor de verschillende onderwerpen op deze pagina:
BATAVUS 100
jaar in "Het Motorrijwiel"
Prinses Máxima op bezoek bij de jarige Batavus.
Geschiedenis in het kort.
Tentoonstelling.
Concours d' Elégance.
100 jaar Batavus: It is mei sizzen net to dwaen.
Het voelt wel feest
Kunstwerk

Prinses Máxima op bezoek bij de jarige Batavus.
Overgenomen uit Leeuwarder Courant 16 september
2004
Door Saskia van Westhreenen
HEERENVEEN - Prinses
Máxima vierde gistermiddag in Heerenveen het honderdjarig bestaan van
fietsenfabriek Batavus. Ze monteerde het zadel op de tien miljoenste
fiets. En gelukkig sprak ze heel veel werknemers aan. Want Máxima blijft
super populair. Vooral op de werkvloer van een fietsenfabriek.
HEERENVEEN - Hassan Abjaou had 's morgens speciaal een
golfkartonnetje beschreven met een welkomsttekst voor Máxima. 'Batavus
is de beste', stond er met viltstift op. En 'Welkom Máxima'.
Het werkte. De prinses stond op haar rondleiding door de
fietsenfabriek langdurig stil bij Abjaou, die dagelijks remkabels
monteert op de fietsen die van de band rollen. Ze vroeg wat hij deed en
hoe lang hij er werkte.
Abjaou legde uit wat voor soort remmen hij monteert en dat de
achterlichten tegenwoordig geen kabeltje meer hebben. ,,Dat vond ze
interessant.'' Hij heeft naderhand nog een rode kleur van opwinding.
Collega's kloppen hem op de schouder. Stiekem zijn ze best jaloers.
Daarna loopt de prinses naar Erik Ralf. Ralf monteert de zadels op de
fietsen, het sluitstuk van het productieproces. Máxima kijkt ingespannen
de kunst af. Daarna mag ze in het bijzijn van alle werknemers het zadel
monteren op de tien miljoenste Batavus-fiets.
Ze krijgt van directeur Rob Beset een ringsleutel met een oranje
lintje en draait het moertje stevig aan. De zwarte opoefiets krijgt ze
niet mee naar huis - ze kreeg er eerder al eens één. En ook de kleine
Amalia beschikt al over een Batavus-fiets. Voor Máxima is er een
halssnoer met bijpassende armband, gemaakt van binnenbanden. Daar moet
ze hard om lachen.
Het koninklijk bezoek was wekenlang hét gespreksonderwerp op de
werkvloer van de honderdjarige fabriek. De muren werden gekuist.
Plaatjes van blote dames moesten er af. ,,Sels in poster fan Schumacher
mocht net mear'', lacht wielenmaker Wieger de Jong. Alleen plaatjes van
SC Heerenveen, die mochten blijven hangen.
Gosse Noppert en Hans Langedijk dragen een oranje actiepetje van de
vakbonden. 'In Actie' staat er op. Gisteren waren ze op een
bondsbijeenkomst, vandaag zien ze licht teleurgesteld hoe Máxima hun
hoekje voorbij loopt.
Noppert en Langedijk monteren de wielen. Noppert doet de velg en de
binnenband, Langedijk de buitenband en pompt hem op. Samen zeshonderd
banden, driehonderd fietsen daags.
De prinses schiet collega Magreet Hofstra aan die op een dag een
kleine tweehonderd wielen voorziet van spaken. Margreet krijgt een
hoogrode kleur en kan na afloop alleen maar lachen. ,,Ik haw it sá
warm.''
Amra Delic en Asima Delic - wel familie, geen zussen - zijn de
grootste bofkonten. Ze pakken frames in en hebben hun werkhoekje
speciaal versierd met oranje ballonnen. Als de prinses voorbij komt
vragen ze of ze met haar op de foto mogen. Lachend pakt commissaris van
de koningin Ed Nijpels het toestelletje aan en drukt op de knop.
Achteraf vragen ze wie ,,die man in dat donkere pak'' was.
De opoefiets Old Dutch, die Máxima afmonteert, verschijnt in een
gelimiteerde oplage op de markt. Op de kettingkast en de jasbeschermer
staan in goudverf plaatjes met de ontstaansgeschiedenis van Batavus. Die
begon toen Andries Gaastra op 15 september 1904 in Heerenveen een
winkeltje opende met naaimachines en uurwerken.
In de fabriek, onderdeel van het beursgenoteerde Accell, werken nu
450 mensen. Zij kregen allemaal een oranje fietsbelletje om de mijlpaal
muzikaal te omlijsten. Terwijl buiten op het winderige industrieterrein
tientallen verstokte Oranje-fans in de regen wachtten tot de prinses
weer in de helikopter zou stappen.
De gehandicapte Johannes Brandsma uit Beetsterzwaag had er al dagen
niet van geslapen. Hij mag, na uitvoerig overleg van de
veiligheidsdiensten, de prinses van achter de hekken een pakje
overhandigen. Daar zit een muziekdoosje in voor Amalia. En een tekening.
,,Met poppetjes.''

Foto links: Foto van het ANP uit het Algemeen Dagblad,
Prinses Màxima toont zich een begaafd fietsfabrikant bij Batavus, "In de
drie voorgeschreven slagen met de sleutel had ze de pin in het frame van
de fiets", aldus Rob Beset, directeur van Batavus.
Foto rechts: Spontane Máxima bij jubilerend Batavus, uit de Leeuwarder
Courant, Foto LC/Catrinus van der Veen

Krantenknipsel van 29 september 2004,
ontvangen van Gerrit Oostra, klik er op om het groter te zien.

Geschiedenis in het kort.
In 1904 opent Andries Gaastra – de oprichter van Batavus – in
Heerenveen een winkel waar hij naaimachines en uurwerken repareert en
fietsen verkoopt. De fiets wordt het belangrijkste verkoop artikel en
enkele jaren later maakt Batavus zelf fietsen.
In de crisisjaren – als de verkoop van fietsen
terugloopt – gaat Batavus schaatsen, bromfietsen en motoren tot een
cilinderinhoud van 150cc maken. In 1936 introduceert Batavus op de
Tweewieler Rai een motor tot 60 kg met een 125cc motorblok. De motor
wordt een succes. Batavus maakt bromfietsen voor dames en heren. Een
commercieel succes is de bromfiets in de jaren dertig nog niet, omdat
de eigenaar een normaal rijbewijs moet hebben. Dat verandert in de
jaren vijftig. In 1954 brengt Batavus een nieuwe brommer op de markt:
de Batavus Bilonet. De Bilonet wordt een rage: in het hele land worden
Bilonetclubs opgericht die toertochten en rally’s organiseren.
Batavus groeit en bouwt in 1956 een nieuwe fabriek met een voor die
tijd zeer modern machinepark. Batavus beschikt over een eigen
bedrijfsblad: de Batavus dealer. De Batavus Showtruck – de voorloper
van Batavus on Tour – wordt ingezet om de brommers en fietsen in het
hele land te promoten. In 1978 wordt de Toerclub Batavus opgericht en
verschijnt het eerste nummer van het blad Clubnieuws – het latere
Batavus Fietsmagazine. De toerclub is oorspronkelijk een
personeels fietsclub voor het testrijden van nieuwe Batavus modellen.
Door de opkomst van de auto en de invoering van de draagplicht van de
bromfietshelm loopt de verkoop van bromfietsen drastisch terug. In
1984 rolt de laatste brommer van de lopende band. Batavus richt zich
vanaf dat moment uitsluitend op de productie van fietsen en besteedt
veel aandacht aan de technische ontwikkeling van de fietsen. Vanaf
1987 leidt Batavus personeel op in de eigen bedrijfsschool. Het
bedrijf sponsort verschillende professionele wielerploegen.
Honderd jaar na de oprichting is Batavus van een eenmansbedrijfje
uitgegroeid tot één van de marktleiders op fietsengebied in de wereld.
Batavus is onderdeel van de Accell Group NV en heeft vestigingen in
Nederland, België, Scandinavië en Duitsland. Bij het bedrijf werken
circa 450 mensen.

Hieronder een aantal Illustraties die wij
ontvingen van de Batavus fabriek in Heerenveen op woensdag 21 juli
2004.
De tentoonstelling in Museum Willem van Haren te Heerenveen laat de
mooiste, meest geavanceerde en beroemdste fietsen, bromfietsen en
motoren zien die Batavus heeft gemaakt. Daaronder zijn de oudste nog
bewaard gebleven Batavus damesfiets uit 1915, de oudste motorfiets uit
1936, de Batavus Bilonet, de oudste Batavus vouwfiets uit 1960 en de
Batavus racefiets waarop Leontien van Moorsel in 1991 wereldkampioene
op de weg werd. Ook te zien zijn verschillende bekroonde fietsen en
revolutionaire fietsconcepten als de Maximum Double Orange.
Daarnaast zijn op de tentoonstelling veel filmfragmenten, affiches en
ander promotiemateriaal uit de geschiedenis van Batavus te zien.
Het museum organiseert bij de tentoonstelling tal van activiteiten.
Rondleidingen, arrangementen en kinderfeestjes op aanvraag. Voor het
basisonderwijs is een lesprogramma gemaakt.
Museum Willem van Haren /
Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum
Minckelersstraat 11
(De Heerenveense School)
8442 CE Heerenveen
Telefoon 0513 - 62 34 08
E-mail:
info@willemvanharen.nl
Openingstijden:
Dinsdag t/m vrijdag: 11:00 - 17:00 uur
Zaterdag en zondag: 13:00 - 17:00 uur

100 jaar Batavus: It is mei sizzen net to dwaen.
door: Jurgen K. van der Hoek
uit: Heerenveense Courant woensdag 25 augustus 2004
ontvangen van: Jan van Doesburg
HEERENVEEN - Bij de oprichting had hij niet kunnen denken dat
zijn bedrijf een eeuw later zo'n grote onderneming zou zijn geworden.
Andries Gaastra had het kunnen dromen, dat 100 jaar later de 10
miljoenste fiets uit de fabriek zou rijden in aanwezigheid van een lid
van het Koninklijk Huis. Batavus viert in 2004 namelijk het eeuwfeest.
Het bedrijf viert dit met diverse activiteiten en heeft een
jubileumfiets gemaakt, het museum Willem van Haren wijdt een
tentoonstelling aan Batavus.
Het echtpaar Gaastra opende op hun trouwdag, donderdag
15 september, in 1904 een winkel aan de Verlengde Dracht in Heerenveen.
Daar werden eerst nog naaimachines en uurwerken gerepareerd en in 1907
kwamen rijwielen in het assortiment. De belangstelling voor de fiets
nam toe en Gaastra -behept met een doortastende ondernemingsgeest- zag
wel toekomst in dit product. In 100 jaar is de kleine winkel
uitgegroeid tot een grote fabriek met op dit moment 450 werknemers en
een bekendheid tot ver over de landsgrenzen. De fiets heeft, zoals
Gaastra al voorzag, toekomst gekregen en gehouden. Andries Gaastra was
een voortvarend koopman die met zijn lijfspreuk 'it is mei sizzen net
to dwaen' de basis heeft gelegd voor de huidige fietsenfabriek Batavus.
In zijn jaren is de winkel in klokken uitgegroeid tot een in die dagen
redelijk grote fietsenfabriek. Eerst werden op kleine schaal en
experimenteel fietsen onder het merk Batavus gemaakt, later verkocht
Gaastra de Duitse Presto fiets en door de Eerste Wereldoorlog werd op
grote schaal begonnen met de productie van eigen fietsen. De merknaam
wijzigde in Batavus, dat stond voor degelijkheid en betrouwbaarheid,
en was een afgeleide van Batavier. Met deze eerst bekende bewoner van
de lage landen was de prehistorie voor Nederland geschiedenis, zoals
de komst van de fietsenfabriek in Heerenveen het begin was van de
industriële revolutie - het zette de plaats op de kaart. De winkel
werd fabriek en nieuwe productiepanden verrezen eerst aan de
Parallelweg en later in Heerenveen-Zuid.
Fietsen en schaatsen
Maar niet voortdurend is er vraag naar de degelijke fiets van Batavus,
vooral in de winter stappen de mensen niet gemakkelijk op. Om in die
periode zijn personeel aan het werk te houden gaat Gaastra schaatsen
maken. Door voetballer Abe Lenstra wordt deze schaats later gepromoot.
En weer later is Batavus de hoofdsponsor van SC Heerenveen. Maar dan
hebben al meerdere productielijnen de revue gepasseerd. De
serieproductie met een bandsysteem is inmiddels geïntroduceerd, zodat
de productie nog verder kan worden opgevoerd. Verschillende
fietsmerken zijn overgenomen, onder meer Phoenix, Bato, Fongers en
Magneet, waardoor Batavus zich telkens beter in de markt zet. Een
fusie van enkele jaren met Gazelle loopt op niets uit, omdat de beide
directeuren het niet eens kunnen worden.
Niet alleen maakt Batavus fietsen en schaatsen, ook worden er
motorrijwielen en bromfietsen geproduceerd wanneer de vraag naar
fietsen inzakt. De Batavus motorfiets is een succesnummer in de
wedstrijd en personeel krijgt een vrije zaterdag om de TT in Assen te
bezoeken. Een traditie die, tot aan het einde van de zesdaagse
werkweek in 1961 doorzet. In de dertiger jaren is de bromfiets voor
Batavus echter geen commercieel succes, omdat er nog geen wettelijke
regeling bestaat voor een rijwiel met hulpmotor.
De markt gedraagt zich ongedurig, want wanneer de auto meer in het
straatbeeld verschijnt verdwijnt de motorfiets weer en komt de fiets
terug. Het is maar goed dat Batavus in de jaren 50 slechts heeft
overwogen de productie van de fiets stop te zetten en het niet
daadwerkelijk gedaan heeft, wel stopt de fabricage van de schaats.
Fietslak voor ziekenhuisbed
In de wetenschap dat het succes mede afhankelijk is van de
saamhorigheid en het welzijn van de werknemers, wordt het
sociaal-culturele leven onder het personeel gestimuleerd. Er is een
volkstuin, er zijn sport- en ontsparinings verenigingen en
personeelsreizen. Professionele wielerploegen leveren winnaars op
tijdens diverse omlopen en rondes binnen en buiten Nederland.
Door de goede kwaliteit van de fietslak worden op verzoek van het
Heerenveense ziekenhuis beschadigde bedden door Batavus gelakt. Omdat
een ziekenhuisbed producttechnisch nauw verwant is aan de fiets,
immers dezelfde ronde buis wordt gebruikt, begint het bedrijf met de
productie van ziekenhuismeubilair. In het begin van de jaren 80 stoot
de fabriek alle nevenactiviteiten af en stopt ook de productie van de
bromfiets. Later, in 1998, zal toch weer een accu aan de fiets worden
gemonteerd in het elektrische fietsconcept de E-GO.
Bewuste keuze voor de fiets
Maar Batavus kiest bewust voor de fiets en breekt op sportief en
zakelijk gebied door. In 1982 verdwijnt het veelgeprezen Batavus
museum, met een unieke privé-Collectie van historische
vervoermiddelen, noodgedwongen naar Japan. De amateur wielerploeg van
Batavus is succesvol, op Batavus fietsen worden wereldtitels en
Olympisch eremetaal behaald. De fabriek wordt onderdeel van het ATAG-
concern en er is een tegenslag, want bij de reorganisatie komt een
groot deel van de werknemers op straat te staan. Wanneer het bedrijf
echter uit het dal weet op te klimmen krijgen deze ontslagen mensen
als eerste een werkplek. De zegetocht gaat verder en de eigen
uitvindingen vallen keer op keer in de prijzen. Op basis van het hoog
waardige assortiment, het perfecte dealernet en de uitstekende
service, verdient Batavus in 1989 en 1991 het predikaat 'Leverancier
van het jaar'. De Batavus Allure wordt in 1990 verkozen tot 'Fiets van
het Jaar'. En zo schijnt het succes verhaal van Batavus geen einde te
kennen. Telkens kan er opnieuw worden gesleuteld aan het concept
fiets, men gaat door met ontwikkelen op het gebied van comfort en
veiligheid. Doordat de fietsen worden voorzien van water gedragen
lakken is Batavus de eerste 'groene' fiets van Nederland.
Ook zorgt Batavus er zelf voor dat haar fietsen ruim
worden afgezet met het ontwikkelen van het Bedrijfsfietsenplan
Nederland. Steeds meer mensen fietsen op een fiets van de zaak, het
geen door de overheid wordt toegejuicht en ondersteund. Rolde in 1984
de 5 miljoenste fiets uit de fabriek, in 1997 staat de wijzer op 8
miljoen en in 2004 stapt prinses Máxima op het 10 miljoenste exemplaar
van Batavus. In 2001, kort voor het eeuwfeest, lijkt Batavus aan de
top te staan: het is het merk van het jaar en alle prijzen die in de
fietsenbranche te behalen zijn worden binnen gehaald. In de
fietsenbranche is zij de voortrekker, vooral door de fiets te voorzien
van een Diefstal Preventie Chip en op gedetailleerde onderdelen te
blijven vernieuwen. Dit jaar brengt het model Gabana het tot
'Kinderfiets van het Jaar', krijgt het jubileummodel 'Centennia!' een
special award en is Batavus weer 'Leverancier van het Jaar'.
Bron: Fokke Veldstra, Bedrijfsgeschiedenis van Batavus Heeerenveen.
Directeur Rob Beset: ‘Het voelt wel feest’
'Het 1OO-jarig bestaan is een geweldige mijlpaal voor
Bata vus. Ik ben blij dat ik op dit moment van dat bedrijfsdirecteur
mag zijn.' 'Alles wat we doen gaat over de fiets, dat is onze
kernactiviteit. Alle tijd en aandacht spenderen we aan vernieuwing om
überhaupt in de race te blijven, want de wedstrijd gaat wel wat
sneller dan 1OO jaar geleden. Gaastra senior was een bijzonder
vindingrijk koopman. Hij was steeds bezig om zijn bedrijf te laten
groeien. Dat is heel knap wanneer je dat in die tijd, we praten over
een eeuw geleden, al zo kunt bedenken. Batavus was een roerig bedrijf
met veel verschillende activiteiten, in mindere tijden werd ander werk
gezocht voor dezelfde mensen en dezelfde gereedschappen. 'Ons
afzetgebied ligt vooral in Noordwest Europa. Dat blijft zo, omdat de
fiets toch bij uitstek een westers product is.- In het verre oosten
zit de grootste concurrent en bestaat een heel andere maatvoering,
omdat die mensen daar veel kleiner zijn dan hier. De typische
Hollandse kenmerken van een Nederlandse kwaliteitsfiets zijn van A tot
Z afgemonteerd, er zit echt alles op: bagagedrager, spatborden en
verlichting. In niet-westerse landen ontbreken die onderdelen meestal.
Nederland kent twee fietsculturen: de recreatieve en de utilitaire
cultuur. Dat is ook de redding van de Nederlandse fietsindustrie, want
wij houden hier altijd het: woon-werkverkeer en het schoolverkeer. En
dat komt in de rest van de wereld, zelfs in de ons omringende landen,
nauwelijks voor. Wanneer je in Duitsland op de fiets naar: je werk
gaat is dat sociaal, minder geaccepteerd. Nederland is wat dat betreft
een, eiland in de wereld: het komt nergens anders voor dat ook een
minister op de fiets naar zijn werk gaat.'
'Er werkt nog één Gaastra in het bedrijf. Een achterneef: van de
oprichter werkt in de productie. Ook ik ben geheel: naar Amerikaans
model daar' mijn carrière begonnen, onder aan de ladder. En nu na 18
jaar ben ik aan de top. Dat maakt het natuurlijk dubbel feest, dat
geef ik ronduit toe.'

Directeur Rob Beset
door: Jurgen K. van der Hoek
uit: Heerenveense Courant woensdag 25 augustus 2004
ontvangen van: Jan van Doesburg

Heerenveen
is dankzij Batavus kunstwerk rijker.

Fietsers uit een eeuw geleden bekijken het nieuwe
kunstwerk voor het station in Heerenveen,
Foto Noordoost. Overgenomen uit Leeuwarder Courant 27-09-2004
Overgenomen uit Leeuwarder Courant 27 september 2004
HEERENVEEN -
Heerenveen is een kunstwerk rijker. Het is een cadeau van Batavus, dat
dit jaar het eeuwfeest viert. Het kunstwerk staat op het
Stationsplein, bij de entree van het trein- en busstation en op een
steenworp van de Parallelweg waar de fietsenfabriek tot begin jaren
vijftig gevestigd was. Zaterdagmiddag werd het kunstwerk door
Batavus-directeur Rob Beset overgedragen aan burgemeester Peter de
Jonge van Heerenveen.
Het kunstwerk bestaat uit een ronde verhoging van
roestvast staal, voorzien van teksten in spiraalvorm. Binnenin is
verlichting die brandt als ook de straatlantaarns schijnen. De
woordenreeks, die appelleert aan het fiets gevoel, wordt vervolgd in
een bandenspoor, dat in het plaveisel is gefreesd. "Het is het spoor
dat een fietser achterlaat als hij door verse sneeuw slingert", zegt
kunstenares Karin Colen uit Den Dungen (Noord-Brabant).
Voordat ze aan het ontwerpen sloeg, had ze goed
rondgekeken op het Stationsplein. "Het is een ontmoetingsplek van
mensen die aankomen en vertrekken, maar ik miste een plek om te
zitten:" Ze verdiepte zich in de geschiedenis van de fiets, die begin
vorige eeuw allesbehalve gemeengoed was. Ze keek rond in de
Batavus-fabriek. "En om inspiratie op te doen heb ik nog meer gefietst
dan ik al deed." Een deel van de teksten haalde ze uit oude gedichten
die gemaakt zijn in de tijd dat de fiets nog geen fiets werd genoemd,
maar draisine, vélocipède, rolpaard of schrijwiel. Andere woorden dook
ze op uit diverse brochures van de fietsenfabriek. Benen malen
voeten duwen fietsen als het betere werk handen om het stuur de wind
in de haren. Het is slechts een greep uit de tekst, die meer dan
honderd woorden omvat.
Het stansen van de woorden in het staal gebeurde in
Nederweert, bij het constructie- en plaatwerkbedrijf van Bèr
Smolenaers. Die moest na de officiële onthulling nog aan het werk om
een schrijffout te herstellen. De laser die de woorden in het staal
sneed, had aderen gelezen, terwijl raderen
was bedoeld. "Ik hoop niet dat het iemand is opgevallen", zegt
Smolenaers als hij het stukje staalplaat met het correct gespelde
woord uit zijn auto haalt. Nog een geluk dat de staalplaat met de
schrijffout nog niet op het plaveisel was vastgelijmd, net als de rest
van het meterslange bandenspoor. "Dat hadden we woensdag zullen doen,
maar het weer zat tegen. Het bleef die dag maar regenen." Vandaar dat
het lijmen voor na de onthulling is bewaard, al is haast geboden, want
donkere wolken kondigen aan dat Heerenveen het ook zaterdagmiddag niet
droog zal houden.
De onthulling werd opgeluisterd door schoolkinderen,
die ballonnen oplieten, en 150 mannen en vrouwen op oude
Batavus-fietsen en motoren, afkomstig uit alle delen van het land. Die
maakten, veelal gekleed volgens de normen van toen, voorafgaand aan de
onthulling een tochtje door Heerenveen en omgeving.
28 namen voor de fiets.
Kunstenares Karin Colen dook in oude gedichten tientallen benamingen
op voor fiets. Daarvan verwerkte ze 28 in het kunstwerk, dat zij voor
Batavus maakte. Naast fiets zijn dat: draisine, vélocipède, snelloper,
rolpaard, schrijwiel, wieltrapper, wieler, trapwagen, loopwieler,
snelvoeter, spotterwiel, tredensneller, snellewiel, trapwiel,
tweewieler, vlossepeerd, zelfkar, rijwiel, snelspin, hazewind, velo,
viets, ffftsss, fijts, vielespee, filespee en fietsepee.


Het Motor Rijwiel No 72 Nov - Dec 2004
Batavus 100 Jaar
(ontvangen van Peter Goedegebuure uit Zeeland, waarvoor onze hartelijk
dank) |
 |